NAPOJE izotoniczne i energetyzujące, czyli napoje funkcjonalne

Konsultant:dr inż. Wojciech Kolanowski, Zakład Analizy i Oceny Jakości Żywienia, SGGW
3 komentarze
Autor: Katarzyna Szroeder-Dowjat

Rynek zalewają napoje izotoniczne i energetyczne, czyli opracowane naukowo tzw. napoje funkcjonalne. Są drogie i landrynkowe w smaku, ale ich picie należy do dobrego tonu. Czy picie napojów izotonicznych ze sklepu ma rzeczywiście sens?

Wodę tracimy nieustannie, nie tylko razem z moczem i pocąc się, ale także oddychając (400 ml). W upały, przy dużej wilgotności powietrza, podczas intensywnego wysiłku więcej jej wydalamy przez skórę. Ale pot to nie tylko woda. Jest słony, ponieważ zawiera sole mineralne w postaci elektrolitowej (jony potasowe, sodowe, chlorkowe, wapniowe, magnezowe). Biorą one udział w wielu ważnych procesach fizjologicznych, m.in. w przewodzeniu sygnałów nerwowych i skurczach mięśni, w tym mięśnia sercowego. Nadmierna utrata wody i elektrolitów może być groźna - przejawia się gwałtownym spadkiem wydolności fizycznej i narastającym znużeniem; może prowadzić do zasłabnięcia i utraty przytomności.

Napoje izotoniczne stworzone z myślą o sportowcach

Aby uzupełnić tracone z potem składniki, potrzebujemy więc wody z optymalną zawartością soli mineralnych. Optymalną, czyli o takim stężeniu składników, jakie mają płyny ustrojowe. Wbrew pozorom nie powinna to być woda wysoko zmineralizowana! Trenerzy ostrzegają przed piciem wysoko zmineralizowanej wody w trakcie treningów czy zawodów. Można ją pić dopiero po nich. Inaczej będzie chlupała w żołądku lub spowoduje kolkę. Dzieje się tak, ponieważ duże stężenie minerałów przeszkadza we wchłanianiu wody. Właśnie z myślą o szczególnych potrzebach sportowców zostały stworzone napoje izotoniczne. Ich nazwa pochodzi od słowa izotonia oznaczającego wyrównanie ciśnień.

Tajemnicze zjawisko osmozy

Płyny i wszystkie pokarmy wchłaniają się przede wszystkim w jelicie cienkim i częściowo w grubym. Jelito jest długą rurą wyścieloną błoną pokrytą wypustkami (kosmkami), które zwiększają jego powierzchnię. Dzięki temu naczynia krwionośne, gęsto oplatające jelito, mogą szybciej przechwytywać jego zawartość. Odbywa się to na zasadzie przenikania, czyli osmozy (przemieszczania się płynów przez półprzepuszczalną błonę komórkową).

Na skutek wytwarzającego się ciśnienia osmotycznego elektrolity (i wszystkie rozpuszczone składniki odżywcze) wędrują z jelita do krwi i z nią docierają do wszystkich komórek organizmu. Jeśli stężenie składników napoju jest równe stężeniu krwi, wówczas ciśnienie osmotyczne jest wyrównane (izotonia), a wchłanianie odbywa się bez przeszkód, łatwo i równomiernie. Dzieje się to jeszcze szybciej, gdy ciśnienie osmotyczne połkniętego przez nas płynu jest niższe od ciśnienia osmotycznego krwi - przenikanie następuje błyskawicznie, na zasadzie zassania. Gorzej, gdy sytuacja jest odwrotna i ilość składników rozpuszczonych w napoju przewyższa stężenie krwi. Wtedy napój wchłania się wolno.

Nie przegap

Ważne

Ważne

1 proc. wody utraconej podczas wysiłku, kiedy się bardziej pocimy, pociąga za sobą utratę 10 proc. zdolności wysiłkowych. W czasie intensywnego treningu człowiek może stracić w ciągu godziny 1-1,5 litra wody, czyli ok. 2 proc. masy ciała. To powoduje obniżenie wydolności organizmu nawet o 20 proc. Po utracie 4 proc. wody następuje całkowita utrata sił.

Trzy stopnie wchłaniania płynów

Płyny wchłaniają się różnie, w zależności od stężenia zawartych w nich składników.

  • Najszybciej - wody słabo- i średnio zmineralizowane, zaparzone z nich herbatki ziołowe, rozcieńczone soki owocowe i warzywne. To tzw. płyny hipotoniczne, inaczej hipoosmotyczne (czasem takie określenia znajdujemy na etykietach “płynów funkcjonalnych”) o najmniejszym stężeniu składników.
  • Powoli - gęste soki owocowe i warzywne oraz napoje mocno słodzone, aromatyzowane lub barwione, w tym napoje energetyzujące. To tzw. płyny hipertoniczne, inaczej hiperosmotyczne - charakteryzujące się wyższym stężeniem składników mineralnych niż to, które mamy w organizmie. Z tego powodu osmoza przebiega wolniej. 
    Picie energetyzerów oraz słodkich soków nie jest więc dobrym sposobem na szybkie nawodnienie organizmu. Normalnie nie ma to znaczenia, jednak u osób czynnie uprawiających sport to spowolnienie wchłaniania płynu może być groźne.
  • Optymalnie - specjalne płyny izotoniczne (izoosmotyczne), których skład jest zrównoważony, a stężenie identyczne jak płynów ustrojowych. Picie takiego napoju nie zakłóca równowagi wodno-elektrolitycznej organizmu, ułatwia równomierne nawodnienie. Pijąc napoje izotoniczne, usprawniamy wchłanianie wody razem z potrzebnymi składnikami. Jest to najbardziej pożądane w czasie obfitego pocenia się, czyli utraty elektrolitów.

Na następnej stronie >>Różnice między napojami izotonicznymi a energetyzującymi<<

fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij print wydrukuj
Zobacz także
Zdjęcia: Purestock

Aktualizacja: 17.09.2014

Komentarze (1 - 3 z 3)
JaToJa, 07.07.2014 23.09
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Ty na wsi żyjesz? :) Oshee na przykład. Od kilku lat już na rynku i sie ladnie sprzedaje.
 
Ma, 20.08.2010 18.23
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
A jakie są napoje izotoniczne na rynku?
 
sddc, 30.04.2009 01.36
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
istotne i przydatne informacje..
 
reklama
DlaPacjentow24.pl
Najpopularniejsze artykuły
DIETA ROWERZYSTY: co jeść i pić, żeby mieć energię do jazdy na rowerze DIETA ROWERZYSTY: co jeść i pić, żeby mieć energię do jazdy na rowerze

Dieta rowerzysty powinna składać się w 60% z węglowodanów złożonych. Aby zachować energię, należy...

więcej

562

Kawa: pić przed czy po treningu? Kawa: pić przed czy po treningu?

Stymulujące działanie kofeiny, tak pożądane w sytuacjach, kiedy koniecznie trzeba dodać sobie...

więcej

1063

Dieta maratończyka: co powinien jeść biegacz Dieta maratończyka: co powinien jeść biegacz

Dieta maratończyka różni się od jadłospisów układanych sportowcom uprawiającym inne dziedziny....

więcej

375

Dieta dla uprawiających jogging [JADŁOSPIS] Dieta dla uprawiających jogging [JADŁOSPIS]

Czy regularne uprawianie joggingu wymaga zmiany diety? Tak. Nie musi być ona specjalnie...

więcej

221

Zamów bezpłatny newsletter

zapisz się
Eksperci

Krepitacje stawowe (kolokwialne ''strzelanie'') mogą wynikać z przeciążenia aparatu mięśniowo-powięziowego lub mogą wskazywać na powolne ścieranie się chrząstki szklistej (wynika ze zbyt dużego...

Przede wszystkim wg mnie gips powinien być jak najszybciej usunięty (nie rozumiem szczerze w jakim celu został w ogóle założony skoro nie było żadnego złamania/pęknięcia! Tym bardziej, gdy wystąpił...

Ćwicz brzuszki i jedz zdrowo - krzyczą tytuły z okładek fitmagazynów. Gdyby było to takie proste, w przeprowadzonych w 2009 r. badaniach Głównego Urzędu Statystycznego nie stwierdzono by, że aż 61%...

Grupy wsparcia
data

Listopad 20, 2014

Wydaje mi się że dla starszych osób jest specjalna edycja 4flex silver. Zgadza się. Dla osób starszych w wieku 50+ przeznaczony jest właśnie 4Flex Silver + wapń + witamina D. Zawarty w składzie wapń potrzebny jest do utrzymania zdrowych kości oraz pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu...

data

Listopad 19, 2014

To zależy od tego, co konkretnie chce się osiągnąć. Jeśli priorytetem jest nabranie masy, wtedy można się wyposażyć w hantle, czy takie specjalne pasy do ćwiczeń, chociaż taki przyrząd wymaga odrobinę przestrzeni, by móc w pełni komfortowo z niego korzystać. Wydaje mi się też, że kiedy...

data

Listopad 17, 2014

Podwyższać wagę trzeba w zdrowy sposób (poprzez wzrost tkanki mięśniowej, a nie tłuszczowej). To nie jest takie łatwe, jednak skuteczne. Jeśli, każdego dnia spożywać co najmniej 500 kcal więcej, można zyskać 0,5 kg na tydzień. Efektów można osiągnąć poprzez zwiększenie ilości białka w...

data

Listopad 17, 2014

Dobrą motywacją jest własne zdjęcie na którym widać wszystko, to co chcemy zmienić w naszym ciele:) Dobry pomysł ;) Po prostu trzeba chcieć i tyle. Mi się wydaję, że jeśli czegoś bardzo pragniesz, to będziesz wszystko robić, aby tego osiągnąć. www.krosagro.pl

reklama
Aktywna społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.