NAPOJE izotoniczne i energetyzujące, czyli napoje funkcjonalne

Konsultant: dr inż. Wojciech Kolanowski, Zakład Analizy i Oceny Jakości Żywienia, SGGW
5 komentarze
Autor: Katarzyna Szroeder-Dowjat

Rynek zalewają napoje izotoniczne i energetyczne, czyli opracowane naukowo tzw. napoje funkcjonalne. Są drogie i landrynkowe w smaku, ale ich picie należy do dobrego tonu. Czy picie napojów izotonicznych ze sklepu ma rzeczywiście sens?

Wodę tracimy nieustannie, nie tylko razem z moczem i pocąc się, ale także oddychając (400 ml). W upały, przy dużej wilgotności powietrza, podczas intensywnego wysiłku więcej jej wydalamy przez skórę. Ale pot to nie tylko woda. Jest słony, ponieważ zawiera sole mineralne w postaci elektrolitowej (jony potasowe, sodowe, chlorkowe, wapniowe, magnezowe). Biorą one udział w wielu ważnych procesach fizjologicznych, m.in. w przewodzeniu sygnałów nerwowych i skurczach mięśni, w tym mięśnia sercowego. Nadmierna utrata wody i elektrolitów może być groźna - przejawia się gwałtownym spadkiem wydolności fizycznej i narastającym znużeniem; może prowadzić do zasłabnięcia i utraty przytomności.

Napoje izotoniczne stworzone z myślą o sportowcach

Aby uzupełnić tracone z potem składniki, potrzebujemy więc wody z optymalną zawartością soli mineralnych. Optymalną, czyli o takim stężeniu składników, jakie mają płyny ustrojowe. Wbrew pozorom nie powinna to być woda wysoko zmineralizowana! Trenerzy ostrzegają przed piciem wysoko zmineralizowanej wody w trakcie treningów czy zawodów. Można ją pić dopiero po nich. Inaczej będzie chlupała w żołądku lub spowoduje kolkę. Dzieje się tak, ponieważ duże stężenie minerałów przeszkadza we wchłanianiu wody. Właśnie z myślą o szczególnych potrzebach sportowców zostały stworzone napoje izotoniczne. Ich nazwa pochodzi od słowa izotonia oznaczającego wyrównanie ciśnień.

Tajemnicze zjawisko osmozy

Płyny i wszystkie pokarmy wchłaniają się przede wszystkim w jelicie cienkim i częściowo w grubym. Jelito jest długą rurą wyścieloną błoną pokrytą wypustkami (kosmkami), które zwiększają jego powierzchnię. Dzięki temu naczynia krwionośne, gęsto oplatające jelito, mogą szybciej przechwytywać jego zawartość. Odbywa się to na zasadzie przenikania, czyli osmozy (przemieszczania się płynów przez półprzepuszczalną błonę komórkową).

Na skutek wytwarzającego się ciśnienia osmotycznego elektrolity (i wszystkie rozpuszczone składniki odżywcze) wędrują z jelita do krwi i z nią docierają do wszystkich komórek organizmu. Jeśli stężenie składników napoju jest równe stężeniu krwi, wówczas ciśnienie osmotyczne jest wyrównane (izotonia), a wchłanianie odbywa się bez przeszkód, łatwo i równomiernie. Dzieje się to jeszcze szybciej, gdy ciśnienie osmotyczne połkniętego przez nas płynu jest niższe od ciśnienia osmotycznego krwi - przenikanie następuje błyskawicznie, na zasadzie zassania. Gorzej, gdy sytuacja jest odwrotna i ilość składników rozpuszczonych w napoju przewyższa stężenie krwi. Wtedy napój wchłania się wolno.

Nie przegap

Ważne

Ważne

1 proc. wody utraconej podczas wysiłku, kiedy się bardziej pocimy, pociąga za sobą utratę 10 proc. zdolności wysiłkowych. W czasie intensywnego treningu człowiek może stracić w ciągu godziny 1-1,5 litra wody, czyli ok. 2 proc. masy ciała. To powoduje obniżenie wydolności organizmu nawet o 20 proc. Po utracie 4 proc. wody następuje całkowita utrata sił.

Trzy stopnie wchłaniania płynów

Płyny wchłaniają się różnie, w zależności od stężenia zawartych w nich składników.

  • Najszybciej - wody słabo- i średnio zmineralizowane, zaparzone z nich herbatki ziołowe, rozcieńczone soki owocowe i warzywne. To tzw. płyny hipotoniczne, inaczej hipoosmotyczne (czasem takie określenia znajdujemy na etykietach “płynów funkcjonalnych”) o najmniejszym stężeniu składników.
  • Powoli - gęste soki owocowe i warzywne oraz napoje mocno słodzone, aromatyzowane lub barwione, w tym napoje energetyzujące. To tzw. płyny hipertoniczne, inaczej hiperosmotyczne - charakteryzujące się wyższym stężeniem składników mineralnych niż to, które mamy w organizmie. Z tego powodu osmoza przebiega wolniej. 
    Picie energetyzerów oraz słodkich soków nie jest więc dobrym sposobem na szybkie nawodnienie organizmu. Normalnie nie ma to znaczenia, jednak u osób czynnie uprawiających sport to spowolnienie wchłaniania płynu może być groźne.
  • Optymalnie - specjalne płyny izotoniczne (izoosmotyczne), których skład jest zrównoważony, a stężenie identyczne jak płynów ustrojowych. Picie takiego napoju nie zakłóca równowagi wodno-elektrolitycznej organizmu, ułatwia równomierne nawodnienie. Pijąc napoje izotoniczne, usprawniamy wchłanianie wody razem z potrzebnymi składnikami. Jest to najbardziej pożądane w czasie obfitego pocenia się, czyli utraty elektrolitów.

Na następnej stronie >>Różnice między napojami izotonicznymi a energetyzującymi<<

fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij print wydrukuj
Zobacz także
Zdjęcia: Purestock

Aktualizacja: 17.09.2014

Komentarze (1 - 5 z 5)
okoń, 07.06.2015 13.23
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
To co ludzie na wsi są inni żeby od razu oceniać że nie wie co to izotonik to od razu ze wsi gratuluje ograniczonego myślenia!!!
 
Emma123, 30.11.2014 22.16
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
mi nie smakują za bardzo napoje izotoniczne(Powerade, Oshee czy inne), po wysiłku fizycznym staram się pić wodę, czasem rozpuszczam w niej Orsalit - środek nawadniający, który zawiera elektrolity, dla sportowców i osób aktywnych fizycznie ważne jest żeby uzupełniać elektrolity po treningu
 
JaToJa, 07.07.2014 23.09
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Ty na wsi żyjesz? :) Oshee na przykład. Od kilku lat już na rynku i sie ladnie sprzedaje.
 
Ma, 20.08.2010 18.23
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
A jakie są napoje izotoniczne na rynku?
 
sddc, 30.04.2009 01.36
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
istotne i przydatne informacje..
 
DlaPacjentow24.pl
Najpopularniejsze artykuły
Zatrzymanie wody w organizmie: skuteczne sposoby na pozbycie się nadmiaru wody Zatrzymanie wody w organizmie: skuteczne sposoby na pozbycie się nadmiaru wody

Z dnia na dzień twoja waga wzrosła o dwa kilogramy, czujesz się zmęczona i opuchnięta, a wokół...

więcej

20292

Kreatyna - co daje i przy jakim treningu stosować? Kreatyna - co daje i przy jakim treningu stosować?

Kreatyna obecnie uważana jest za jeden z najsilniej działających i jednocześnie...

więcej

18258

Co jeść przed i po treningu? Co jeść, by trening był bardziej efektywny? Co jeść przed i po treningu? Co jeść, by trening był bardziej efektywny?

Co jeść przed i po treningu? Przed intensywnym wysiłkiem fizycznym postaw na produkty o niskim...

więcej

15787

Dieta na szczupłe nogi: co jeść, żeby odchudzić uda i łydki? Dieta na szczupłe nogi: co jeść, żeby odchudzić uda i łydki?

Dieta pozwalająca zrzucić nadmiar tkanki tłuszczowej z nóg tak naprawdę nie istnieje, ponieważ nie...

więcej

14835

Eksperci

System ćwiczeń nazywany 6 Weidera nie jest sposobem na płaski brzuch. Zjawisko redukcji tkanki tłuszczowej z wybranej partii ciała, czyli "spot reduction" nie istnieje. Co więcej, 6 Weidera może...

Jeśli nie ma przeciwwskazań zdrowotnych do podjęcia aktywności ruchowej, po trzech miesiącach od cesarskiego cięcia proponuję dla osoby początkującej: w pierwszym tygodniu 3 treningi po 20 minut...

Przy dużej nadwadze oraz otyłości najbezpieczniejszym i zarazem najbardziej efektywnym sposobem powrotu do pełni zdrowia jest konsultacja z trenerem personalnym, który zajmie się nie tylko...

Forum
data

Maj 30, 2016

Ja już trochę tańczę, znam różne kroki i każdemu mogę polecić taką inwestycję w siebie. W sosalsa.pl bawiłam się najlepiej.

data

Maj 25, 2016

TYlko ruch jest sposobem na dobre, zdrowe życie!

data

Maj 24, 2016

Gdzie jest ten link na szóstkę Weidera ?

data

Maj 23, 2016

mam kilkanaście lat więcej niż wy i chce wam coś powiedzieć dzieciaki, dbajcie o stawy.Ja rower uwielbiałem, ale nigdy nie przywiązywałem uwagi do moich stawów, teraz mam nieco ponad 50tke i muszę je zregenerować. Biorę arthroblock forte, czekam na efekty, biorę go dopiero kilka dni,...

Aktywna społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.