NAPOJE izotoniczne i energetyzujące, czyli napoje funkcjonalne

Konsultant: dr inż. Wojciech Kolanowski, Zakład Analizy i Oceny Jakości Żywienia, SGGW
4 komentarze
Autor: Katarzyna Szroeder-Dowjat

Rynek zalewają napoje izotoniczne i energetyczne, czyli opracowane naukowo tzw. napoje funkcjonalne. Są drogie i landrynkowe w smaku, ale ich picie należy do dobrego tonu. Czy picie napojów izotonicznych ze sklepu ma rzeczywiście sens?

Wodę tracimy nieustannie, nie tylko razem z moczem i pocąc się, ale także oddychając (400 ml). W upały, przy dużej wilgotności powietrza, podczas intensywnego wysiłku więcej jej wydalamy przez skórę. Ale pot to nie tylko woda. Jest słony, ponieważ zawiera sole mineralne w postaci elektrolitowej (jony potasowe, sodowe, chlorkowe, wapniowe, magnezowe). Biorą one udział w wielu ważnych procesach fizjologicznych, m.in. w przewodzeniu sygnałów nerwowych i skurczach mięśni, w tym mięśnia sercowego. Nadmierna utrata wody i elektrolitów może być groźna - przejawia się gwałtownym spadkiem wydolności fizycznej i narastającym znużeniem; może prowadzić do zasłabnięcia i utraty przytomności.

Napoje izotoniczne stworzone z myślą o sportowcach

Aby uzupełnić tracone z potem składniki, potrzebujemy więc wody z optymalną zawartością soli mineralnych. Optymalną, czyli o takim stężeniu składników, jakie mają płyny ustrojowe. Wbrew pozorom nie powinna to być woda wysoko zmineralizowana! Trenerzy ostrzegają przed piciem wysoko zmineralizowanej wody w trakcie treningów czy zawodów. Można ją pić dopiero po nich. Inaczej będzie chlupała w żołądku lub spowoduje kolkę. Dzieje się tak, ponieważ duże stężenie minerałów przeszkadza we wchłanianiu wody. Właśnie z myślą o szczególnych potrzebach sportowców zostały stworzone napoje izotoniczne. Ich nazwa pochodzi od słowa izotonia oznaczającego wyrównanie ciśnień.

Tajemnicze zjawisko osmozy

Płyny i wszystkie pokarmy wchłaniają się przede wszystkim w jelicie cienkim i częściowo w grubym. Jelito jest długą rurą wyścieloną błoną pokrytą wypustkami (kosmkami), które zwiększają jego powierzchnię. Dzięki temu naczynia krwionośne, gęsto oplatające jelito, mogą szybciej przechwytywać jego zawartość. Odbywa się to na zasadzie przenikania, czyli osmozy (przemieszczania się płynów przez półprzepuszczalną błonę komórkową).

Na skutek wytwarzającego się ciśnienia osmotycznego elektrolity (i wszystkie rozpuszczone składniki odżywcze) wędrują z jelita do krwi i z nią docierają do wszystkich komórek organizmu. Jeśli stężenie składników napoju jest równe stężeniu krwi, wówczas ciśnienie osmotyczne jest wyrównane (izotonia), a wchłanianie odbywa się bez przeszkód, łatwo i równomiernie. Dzieje się to jeszcze szybciej, gdy ciśnienie osmotyczne połkniętego przez nas płynu jest niższe od ciśnienia osmotycznego krwi - przenikanie następuje błyskawicznie, na zasadzie zassania. Gorzej, gdy sytuacja jest odwrotna i ilość składników rozpuszczonych w napoju przewyższa stężenie krwi. Wtedy napój wchłania się wolno.

Nie przegap

Ważne

Ważne

1 proc. wody utraconej podczas wysiłku, kiedy się bardziej pocimy, pociąga za sobą utratę 10 proc. zdolności wysiłkowych. W czasie intensywnego treningu człowiek może stracić w ciągu godziny 1-1,5 litra wody, czyli ok. 2 proc. masy ciała. To powoduje obniżenie wydolności organizmu nawet o 20 proc. Po utracie 4 proc. wody następuje całkowita utrata sił.

Trzy stopnie wchłaniania płynów

Płyny wchłaniają się różnie, w zależności od stężenia zawartych w nich składników.

  • Najszybciej - wody słabo- i średnio zmineralizowane, zaparzone z nich herbatki ziołowe, rozcieńczone soki owocowe i warzywne. To tzw. płyny hipotoniczne, inaczej hipoosmotyczne (czasem takie określenia znajdujemy na etykietach “płynów funkcjonalnych”) o najmniejszym stężeniu składników.
  • Powoli - gęste soki owocowe i warzywne oraz napoje mocno słodzone, aromatyzowane lub barwione, w tym napoje energetyzujące. To tzw. płyny hipertoniczne, inaczej hiperosmotyczne - charakteryzujące się wyższym stężeniem składników mineralnych niż to, które mamy w organizmie. Z tego powodu osmoza przebiega wolniej. 
    Picie energetyzerów oraz słodkich soków nie jest więc dobrym sposobem na szybkie nawodnienie organizmu. Normalnie nie ma to znaczenia, jednak u osób czynnie uprawiających sport to spowolnienie wchłaniania płynu może być groźne.
  • Optymalnie - specjalne płyny izotoniczne (izoosmotyczne), których skład jest zrównoważony, a stężenie identyczne jak płynów ustrojowych. Picie takiego napoju nie zakłóca równowagi wodno-elektrolitycznej organizmu, ułatwia równomierne nawodnienie. Pijąc napoje izotoniczne, usprawniamy wchłanianie wody razem z potrzebnymi składnikami. Jest to najbardziej pożądane w czasie obfitego pocenia się, czyli utraty elektrolitów.

Na następnej stronie >>Różnice między napojami izotonicznymi a energetyzującymi<<

fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij print wydrukuj
Zobacz także
Zdjęcia: Purestock

Aktualizacja: 17.09.2014

Komentarze (1 - 4 z 4)
Emma123, 30.11.2014 22.16
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
mi nie smakują za bardzo napoje izotoniczne(Powerade, Oshee czy inne), po wysiłku fizycznym staram się pić wodę, czasem rozpuszczam w niej Orsalit - środek nawadniający, który zawiera elektrolity, dla sportowców i osób aktywnych fizycznie ważne jest żeby uzupełniać elektrolity po treningu
 
JaToJa, 07.07.2014 23.09
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Ty na wsi żyjesz? :) Oshee na przykład. Od kilku lat już na rynku i sie ladnie sprzedaje.
 
Ma, 20.08.2010 18.23
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
A jakie są napoje izotoniczne na rynku?
 
sddc, 30.04.2009 01.36
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
istotne i przydatne informacje..
 
reklama
DlaPacjentow24.pl
Najpopularniejsze artykuły
Suplementy diety: potrzebne czy nie? Suplementy diety konsultuj z lekarzem

Suplementy diety to w świetle prawa preparaty, które są&nbsp;żywnością, a nie lekarstwem. Nie mogą...

więcej

467

Odżywki białkowe: z czego się składają i kiedy stosować odżywki białkowe? Odżywki białkowe: z czego się składają i kiedy stosować odżywki białkowe?

Odżywki białkowe należą do suplementów diety dla sportowców. Zostały uznane przez specjalistów za...

więcej

1000

Kawa: pić przed czy po treningu? Kawa: pić przed czy po treningu?

Stymulujące działanie kofeiny, tak pożądane w sytuacjach, kiedy koniecznie trzeba dodać sobie...

więcej

2285

Dieta INSANITY: propozycje potraw dla osób trenujących insanity [PRZEPISY] Dieta INSANITY: propozycje potraw dla osób trenujących insanity [PRZEPISY]

Główną zasadą diety INSANITY jest to, że opiera się ona na pięciu posiłkach dziennie, każdy o...

więcej

1179

Zamów bezpłatny newsletter

zapisz się
Eksperci

Miejscowa redukcja (spot reduction) lub ukierunkowanie na utratę tkanki tłuszczowej z wybranej partii ciała, to jeden z najbardziej powszechnych mitów treningowych. Spalanie tkanki tłuszczowej nie...

Wykonując regularnie ćwiczenia siłowe, na wszystkie główne grupy mięśniowe, można zwiększyć jędrność ciała. Pierwszym krokiem jest wizyta w gabinecie lekarskim w celu wykonania podstawowych badań....

Podaję pani wartości przybliżone: 2138kcal bez aktywności fizycznej i 2173kcal z marszem 1-2 razy w tygodniu po 30 minut. Rozkład procentowy poszczególnych składników w diecie odchudzającej:...

Grupy wsparcia
data

Styczeń 20, 2015

Coraz częściej zdarza mi się zastąpić ćwiczenia spacerem z psem :D

data

Styczeń 20, 2015

Jeszcze jako narzeczeństwo zawsze spędzaliśmy wakacje aktywnie...od kiedy jesteśmy rodzicami wolimy bardziej leniwie np na plaży w Sarbinowie. Maleństwo jest zadowolone bo ma dużą piaskownice i wodę...a my relaks...

data

Styczeń 20, 2015

My zazwyczaj spędzamy wakacje w Polsce..jakoś nie przekonują mnie zagraniczne wyjazdy z maleństwem...w tym roku planujemy wypad do Sarbinowa. Tam się z mężem poznaliśmy....więc teraz pojedziemy sobie w trójkę.

data

Styczeń 20, 2015

Jak zacząć? Postanowić, że będę biegać. I pójść kupić buty do biegania. Z czasem trzeba będzie kupić jeszcze kilka rzeczy. Bieganie samo w sobie jest tanie, ale trzeba w nie trochę zainwestować (jednak polecam szukanie promocji w dyskontach - od Okrasy i Makłowicza - tam kupiłam odzież...

reklama
Aktywna społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.