NAPOJE izotoniczne i energetyzujące, czyli napoje funkcjonalne

Konsultant:dr inż. Wojciech Kolanowski, Zakład Analizy i Oceny Jakości Żywienia, SGGW
3 komentarze
Autor: Katarzyna Szroeder-Dowjat

Rynek zalewają napoje izotoniczne i energetyczne, czyli opracowane naukowo tzw. napoje funkcjonalne. Są drogie i landrynkowe w smaku, ale ich picie należy do dobrego tonu. Czy picie napojów izotonicznych ze sklepu ma rzeczywiście sens?

Wodę tracimy nieustannie, nie tylko razem z moczem i pocąc się, ale także oddychając (400 ml). W upały, przy dużej wilgotności powietrza, podczas intensywnego wysiłku więcej jej wydalamy przez skórę. Ale pot to nie tylko woda. Jest słony, ponieważ zawiera sole mineralne w postaci elektrolitowej (jony potasowe, sodowe, chlorkowe, wapniowe, magnezowe). Biorą one udział w wielu ważnych procesach fizjologicznych, m.in. w przewodzeniu sygnałów nerwowych i skurczach mięśni, w tym mięśnia sercowego. Nadmierna utrata wody i elektrolitów może być groźna - przejawia się gwałtownym spadkiem wydolności fizycznej i narastającym znużeniem; może prowadzić do zasłabnięcia i utraty przytomności.

Napoje izotoniczne stworzone z myślą o sportowcach

Aby uzupełnić tracone z potem składniki, potrzebujemy więc wody z optymalną zawartością soli mineralnych. Optymalną, czyli o takim stężeniu składników, jakie mają płyny ustrojowe. Wbrew pozorom nie powinna to być woda wysoko zmineralizowana! Trenerzy ostrzegają przed piciem wysoko zmineralizowanej wody w trakcie treningów czy zawodów. Można ją pić dopiero po nich. Inaczej będzie chlupała w żołądku lub spowoduje kolkę. Dzieje się tak, ponieważ duże stężenie minerałów przeszkadza we wchłanianiu wody. Właśnie z myślą o szczególnych potrzebach sportowców zostały stworzone napoje izotoniczne. Ich nazwa pochodzi od słowa izotonia oznaczającego wyrównanie ciśnień.

Tajemnicze zjawisko osmozy

Płyny i wszystkie pokarmy wchłaniają się przede wszystkim w jelicie cienkim i częściowo w grubym. Jelito jest długą rurą wyścieloną błoną pokrytą wypustkami (kosmkami), które zwiększają jego powierzchnię. Dzięki temu naczynia krwionośne, gęsto oplatające jelito, mogą szybciej przechwytywać jego zawartość. Odbywa się to na zasadzie przenikania, czyli osmozy (przemieszczania się płynów przez półprzepuszczalną błonę komórkową).

Na skutek wytwarzającego się ciśnienia osmotycznego elektrolity (i wszystkie rozpuszczone składniki odżywcze) wędrują z jelita do krwi i z nią docierają do wszystkich komórek organizmu. Jeśli stężenie składników napoju jest równe stężeniu krwi, wówczas ciśnienie osmotyczne jest wyrównane (izotonia), a wchłanianie odbywa się bez przeszkód, łatwo i równomiernie. Dzieje się to jeszcze szybciej, gdy ciśnienie osmotyczne połkniętego przez nas płynu jest niższe od ciśnienia osmotycznego krwi - przenikanie następuje błyskawicznie, na zasadzie zassania. Gorzej, gdy sytuacja jest odwrotna i ilość składników rozpuszczonych w napoju przewyższa stężenie krwi. Wtedy napój wchłania się wolno.

Nie przegap

Ważne

Ważne

1 proc. wody utraconej podczas wysiłku, kiedy się bardziej pocimy, pociąga za sobą utratę 10 proc. zdolności wysiłkowych. W czasie intensywnego treningu człowiek może stracić w ciągu godziny 1-1,5 litra wody, czyli ok. 2 proc. masy ciała. To powoduje obniżenie wydolności organizmu nawet o 20 proc. Po utracie 4 proc. wody następuje całkowita utrata sił.

Trzy stopnie wchłaniania płynów

Płyny wchłaniają się różnie, w zależności od stężenia zawartych w nich składników.

  • Najszybciej - wody słabo- i średnio zmineralizowane, zaparzone z nich herbatki ziołowe, rozcieńczone soki owocowe i warzywne. To tzw. płyny hipotoniczne, inaczej hipoosmotyczne (czasem takie określenia znajdujemy na etykietach “płynów funkcjonalnych”) o najmniejszym stężeniu składników.
  • Powoli - gęste soki owocowe i warzywne oraz napoje mocno słodzone, aromatyzowane lub barwione, w tym napoje energetyzujące. To tzw. płyny hipertoniczne, inaczej hiperosmotyczne - charakteryzujące się wyższym stężeniem składników mineralnych niż to, które mamy w organizmie. Z tego powodu osmoza przebiega wolniej. 
    Picie energetyzerów oraz słodkich soków nie jest więc dobrym sposobem na szybkie nawodnienie organizmu. Normalnie nie ma to znaczenia, jednak u osób czynnie uprawiających sport to spowolnienie wchłaniania płynu może być groźne.
  • Optymalnie - specjalne płyny izotoniczne (izoosmotyczne), których skład jest zrównoważony, a stężenie identyczne jak płynów ustrojowych. Picie takiego napoju nie zakłóca równowagi wodno-elektrolitycznej organizmu, ułatwia równomierne nawodnienie. Pijąc napoje izotoniczne, usprawniamy wchłanianie wody razem z potrzebnymi składnikami. Jest to najbardziej pożądane w czasie obfitego pocenia się, czyli utraty elektrolitów.

Na następnej stronie >>Różnice między napojami izotonicznymi a energetyzującymi<<

2
1
fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij print wydrukuj
Zobacz także
Zdjęcia: Purestock

Aktualizacja: 17.09.2014

Komentarze (1 - 3 z 3)
JaToJa, 07.07.2014 23.09
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Ty na wsi żyjesz? :) Oshee na przykład. Od kilku lat już na rynku i sie ladnie sprzedaje.
 
Ma, 20.08.2010 18.23
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
A jakie są napoje izotoniczne na rynku?
 
sddc, 30.04.2009 01.36
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
istotne i przydatne informacje..
 
reklama
DlaPacjentow24.pl
Najpopularniejsze artykuły
Boot camp dieta - poznaj zasady diety Gillian McKeith Boot camp dieta - poznaj zasady diety Gillian McKeith

Dieta boot camp Gillian McKeith to gotowe porady żywieniowe opracowane na pierwsze 14 dni...

więcej

217

DIETA ROWERZYSTY: co jeść i pić, żeby mieć energię do jazdy na rowerze DIETA ROWERZYSTY: co jeść i pić, żeby mieć energię do jazdy na rowerze

Dieta rowerzysty powinna składać się w 60% z węglowodanów złożonych. Aby zachować energię, należy...

więcej

142

Uzupełnianie elektrolitów. Jak uzupełniać elektrolity w organizmie? Uzupełnianie elektrolitów. Jak uzupełniać elektrolity w organizmie?

Elektrolity są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu. Ich niedobór może...

więcej

14140

Zatrzymanie wody w organizmie: skuteczne sposoby na pozbycie się nadmiaru wody Zatrzymanie wody w organizmie: skuteczne sposoby na pozbycie się nadmiaru wody

Z dnia na dzień twoja waga wzrosła o dwa kilogramy, czujesz się zmęczona i opuchnięta, a wokół...

więcej

667

Zamów bezpłatny newsletter

zapisz się
Eksperci

Niestety nie mogę zaproponować żadnych ćwiczeń, bo nie bardzo wiem co jest przyczyną Pani bólu. Ból odcinka szyjnego to na tyle skomplikowana sprawa, że nie powinno się tego lekceważyć. Dolegliwości...

Objawy, które Pani wymieniła, są bardzo szczegółowe. Zabrakło w nich jedynie dokładnej lokalizacji bólu w kolanie. Być może wyżej wymienione objawy powstały na skutek przetrenowania (zbyt duża ilość...

Niestety w Twojej diecie jest wiele nieprawidłowości. Zbyt mało witamin, minerałów, antyoksydantów, nienasyconych tłuszczy, błonnika pokarmowego. Za dużo z kolei kcal pochodzących z pieczywa,...

Grupy wsparcia
data

Wrzesień 21, 2014

Warto spożywać produkty bogate w nienasycone kwasy tłuszczowe, które m.in. usprawniają metabolizm. Do takich możemy zaliczyć przede wszystkim orzechy, które dodatkowo zawierają kwasy OMEGA wspomagające pracę mózgu. Aby schudnąć warto też usystematyzować spożywanie posiłków oraz włączyć w...

data

Wrzesień 21, 2014

Do biegania zdecydowanie motywują opaski rejestrujące aktywność fizyczną, tzw. smartbandy. Warto przyjrzeć się takim modelom jak Garmin Vivofit, Fitbix Flex, czy Jawbone 24UP.

data

Wrzesień 19, 2014

Nic o niej nie słyszałam. Treningi Chodakowskiej też do mnie nie przemówiły dlatego też zaczęłam szukać w internecie czegoś innego i polecam Mel B :) jej treningi są świetne, nie tak monotonne jak u Chodakowskiej i z pewnością osoba która jest POCZĄTKUJĄCA da radę z nią ćwiczyć. Najlepsze...

data

Wrzesień 17, 2014

Ale ćwiczyć trzeba :) Na siłowni prosta sprawa, można porozmawiać z trenerem, w domu można co najwyżej użyć lekarza internetowego.

reklama
Zdrowa społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody MURATOR S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody MURATOR S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.