NAPOJE izotoniczne i energetyzujące, czyli napoje funkcjonalne

Konsultant: dr inż. Wojciech Kolanowski, Zakład Analizy i Oceny Jakości Żywienia, SGGW
4 komentarze
Autor: Katarzyna Szroeder-Dowjat

Rynek zalewają napoje izotoniczne i energetyczne, czyli opracowane naukowo tzw. napoje funkcjonalne. Są drogie i landrynkowe w smaku, ale ich picie należy do dobrego tonu. Czy picie napojów izotonicznych ze sklepu ma rzeczywiście sens?

Wodę tracimy nieustannie, nie tylko razem z moczem i pocąc się, ale także oddychając (400 ml). W upały, przy dużej wilgotności powietrza, podczas intensywnego wysiłku więcej jej wydalamy przez skórę. Ale pot to nie tylko woda. Jest słony, ponieważ zawiera sole mineralne w postaci elektrolitowej (jony potasowe, sodowe, chlorkowe, wapniowe, magnezowe). Biorą one udział w wielu ważnych procesach fizjologicznych, m.in. w przewodzeniu sygnałów nerwowych i skurczach mięśni, w tym mięśnia sercowego. Nadmierna utrata wody i elektrolitów może być groźna - przejawia się gwałtownym spadkiem wydolności fizycznej i narastającym znużeniem; może prowadzić do zasłabnięcia i utraty przytomności.

Napoje izotoniczne stworzone z myślą o sportowcach

Aby uzupełnić tracone z potem składniki, potrzebujemy więc wody z optymalną zawartością soli mineralnych. Optymalną, czyli o takim stężeniu składników, jakie mają płyny ustrojowe. Wbrew pozorom nie powinna to być woda wysoko zmineralizowana! Trenerzy ostrzegają przed piciem wysoko zmineralizowanej wody w trakcie treningów czy zawodów. Można ją pić dopiero po nich. Inaczej będzie chlupała w żołądku lub spowoduje kolkę. Dzieje się tak, ponieważ duże stężenie minerałów przeszkadza we wchłanianiu wody. Właśnie z myślą o szczególnych potrzebach sportowców zostały stworzone napoje izotoniczne. Ich nazwa pochodzi od słowa izotonia oznaczającego wyrównanie ciśnień.

Tajemnicze zjawisko osmozy

Płyny i wszystkie pokarmy wchłaniają się przede wszystkim w jelicie cienkim i częściowo w grubym. Jelito jest długą rurą wyścieloną błoną pokrytą wypustkami (kosmkami), które zwiększają jego powierzchnię. Dzięki temu naczynia krwionośne, gęsto oplatające jelito, mogą szybciej przechwytywać jego zawartość. Odbywa się to na zasadzie przenikania, czyli osmozy (przemieszczania się płynów przez półprzepuszczalną błonę komórkową).

Na skutek wytwarzającego się ciśnienia osmotycznego elektrolity (i wszystkie rozpuszczone składniki odżywcze) wędrują z jelita do krwi i z nią docierają do wszystkich komórek organizmu. Jeśli stężenie składników napoju jest równe stężeniu krwi, wówczas ciśnienie osmotyczne jest wyrównane (izotonia), a wchłanianie odbywa się bez przeszkód, łatwo i równomiernie. Dzieje się to jeszcze szybciej, gdy ciśnienie osmotyczne połkniętego przez nas płynu jest niższe od ciśnienia osmotycznego krwi - przenikanie następuje błyskawicznie, na zasadzie zassania. Gorzej, gdy sytuacja jest odwrotna i ilość składników rozpuszczonych w napoju przewyższa stężenie krwi. Wtedy napój wchłania się wolno.

Nie przegap

Ważne

Ważne

1 proc. wody utraconej podczas wysiłku, kiedy się bardziej pocimy, pociąga za sobą utratę 10 proc. zdolności wysiłkowych. W czasie intensywnego treningu człowiek może stracić w ciągu godziny 1-1,5 litra wody, czyli ok. 2 proc. masy ciała. To powoduje obniżenie wydolności organizmu nawet o 20 proc. Po utracie 4 proc. wody następuje całkowita utrata sił.

Trzy stopnie wchłaniania płynów

Płyny wchłaniają się różnie, w zależności od stężenia zawartych w nich składników.

  • Najszybciej - wody słabo- i średnio zmineralizowane, zaparzone z nich herbatki ziołowe, rozcieńczone soki owocowe i warzywne. To tzw. płyny hipotoniczne, inaczej hipoosmotyczne (czasem takie określenia znajdujemy na etykietach “płynów funkcjonalnych”) o najmniejszym stężeniu składników.
  • Powoli - gęste soki owocowe i warzywne oraz napoje mocno słodzone, aromatyzowane lub barwione, w tym napoje energetyzujące. To tzw. płyny hipertoniczne, inaczej hiperosmotyczne - charakteryzujące się wyższym stężeniem składników mineralnych niż to, które mamy w organizmie. Z tego powodu osmoza przebiega wolniej. 
    Picie energetyzerów oraz słodkich soków nie jest więc dobrym sposobem na szybkie nawodnienie organizmu. Normalnie nie ma to znaczenia, jednak u osób czynnie uprawiających sport to spowolnienie wchłaniania płynu może być groźne.
  • Optymalnie - specjalne płyny izotoniczne (izoosmotyczne), których skład jest zrównoważony, a stężenie identyczne jak płynów ustrojowych. Picie takiego napoju nie zakłóca równowagi wodno-elektrolitycznej organizmu, ułatwia równomierne nawodnienie. Pijąc napoje izotoniczne, usprawniamy wchłanianie wody razem z potrzebnymi składnikami. Jest to najbardziej pożądane w czasie obfitego pocenia się, czyli utraty elektrolitów.

Na następnej stronie >>Różnice między napojami izotonicznymi a energetyzującymi<<

fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij print wydrukuj
Zobacz także
Zdjęcia: Purestock

Aktualizacja: 17.09.2014

Komentarze (1 - 4 z 4)
Emma123, 30.11.2014 22.16
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
mi nie smakują za bardzo napoje izotoniczne(Powerade, Oshee czy inne), po wysiłku fizycznym staram się pić wodę, czasem rozpuszczam w niej Orsalit - środek nawadniający, który zawiera elektrolity, dla sportowców i osób aktywnych fizycznie ważne jest żeby uzupełniać elektrolity po treningu
 
JaToJa, 07.07.2014 23.09
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Ty na wsi żyjesz? :) Oshee na przykład. Od kilku lat już na rynku i sie ladnie sprzedaje.
 
Ma, 20.08.2010 18.23
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
A jakie są napoje izotoniczne na rynku?
 
sddc, 30.04.2009 01.36
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
istotne i przydatne informacje..
 
reklama
DlaPacjentow24.pl
Najpopularniejsze artykuły
NAPOJE izotoniczne i energetyzujące, czyli napoje funkcjonalne NAPOJE izotoniczne i energetyzujące, czyli napoje funkcjonalne

Rynek zalewają napoje izotoniczne i energetyczne, czyli opracowane naukowo tzw. napoje...

więcej

4615

Koktajle białkowe – przepisy na koktajle owocowe i warzywne Koktajle białkowe – przepisy na koktajle owocowe i warzywne

Zobacz, jak zrobić koktajle białkowe bez dodawania kupnych odżywek białkowych. Przepisy są łatwe i...

więcej

4998

Odżywki białkowe: z czego się składają i kiedy stosować odżywki białkowe? Odżywki białkowe: z czego się składają i kiedy stosować odżywki białkowe?

Odżywki białkowe należą do suplementów diety dla sportowców. Zostały uznane przez specjalistów za...

więcej

1201

Uzupełnianie elektrolitów. Jak uzupełniać elektrolity w organizmie? Uzupełnianie elektrolitów. Jak uzupełniać elektrolity w organizmie?

Elektrolity są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu. Ich niedobór może...

więcej

26400

Zamów bezpłatny newsletter

zapisz się
Eksperci

Problem bólowy w odcinku piersiowym to stosunkowo częsta przypadłość. Jest to najczęściej związane z zaburzeniem powięziowym w tej okolicy (a także odcinka szyjnego) oraz z zablokowaniem...

Problem po złamaniu związany jest prawdopodobnie z tym, że staw śródstopno-palcowy palucha był unieruchomiony i przydałaby się tutaj odpowiednia praca manualna w związku z tym (ponowne uruchomienie...

Obecnie nie istnieje żadne rzetelne, wnikliwe badanie naukowe, które traktowałoby o treningu z hula-hoop. Oznacza to, że skutków takich treningów możemy się jedynie domyślać i powinniśmy podchodzić...

Grupy wsparcia
data

Kwiecień 23, 2015

Hej forumowicze :-) Ćwiczę średnio 5 dni w tygodniu, np 3 dni treningu dzień przerwy, pięc dni treningu dwa dni resetu, różnie, jak pasuje. Ćwiczę tabate, z Ewą czy różne wykroki, przysiady itp z ciężarem własnego ciała. Problem pojawia się w dniach wolnych od ćwiczeń. Czuję się wtedy...

data

Kwiecień 20, 2015

Bez motywacji się nie da ćwiczyć - sam wiem o tym dobrze. Dlatego warto jest sobie znaleźć cel i każdego dnia o tym myśleć np. przed snem. Ja jeszcze oglądam filmy na YT, które mnie motywują no i słuham muzyki, która mnie napędza.

data

Kwiecień 13, 2015

Potwierdzam bieganie to świetna sprawa, super można spalać kalorie i lepiej sie cczujemy. Może to głupie ale ja przestałam biegać bo moje łydki były strasznie umiesnione i nie zbyt ładnie to wyglądało np. jak chciałam ubrać krótkę spódnicę czy sukienkę. Przypomnę wam tylko, że podstawą...

data

Kwiecień 13, 2015

Ja też miałam problem z ramionami. Ostatnio dużo zaczełam ćwiczyć i nie wiem czy nie przesadziłam bo od tygodnia potwornie boli mnie biceps. Wiecie może co można z tym zrobić? Najlepiej od razu iść na USG mięśnia. Często bagatelizujemy takie rzeczy, które wydają nam się błahe, a to...

reklama
Aktywna społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.