Badania wydolnościowe: spirometria, EKG wysiłkowe, ergospirometria

Autor: Aleksandra Urbaniak

Badania wydolnościowe służą ocenie kondycji układu oddechowego i krążeniowego. Dzięki nim można dowiedzieć się, do jakiego wysiłku zdolne jest nasze serce i płuca oraz jak trenować, aby skutecznie zwiększyć swoją wydolność. Dowiedz się, na czym polegają badania wydolnościowe: spirometria, ekg wysiłkowe, ergospirometria, i jakie parametry wysiłkowe pomagają ustalić.

Badania wydolnościowe często wykonuje się ze względów medycznych, ale mogą służyć także ocenie wydolności sportowej.

Badania wydolnościowe: spirometria, EKG wysiłkowe, ergospirometria

Badania wydolnościowe wykonuje się u osób cierpiących na choroby układu krążenia i układu oddechowego, u pacjentów przed operacjami oraz u sportowców. Mogą być przeprowadzane zarówno w celu diagnozy schorzeń serca i płuc, jak i służyć ocenie wydolności fizycznej. Badania na wydolność pozwalają wyznaczyć takie parametry wysiłkowe jak pojemność życiowa płuc, tętno, ciśnienie, pułap tlenowy, tętno maksymalne, wentylacja minutowa płuc itp.

Zobacz, jakimi badaniami można zmierzyć swoją wydolność i ocenić stan zdrowia.

Badania wydolnościowe: spirometria

Spirometria bada wydolność oddechową w spoczynku. Pomaga tym samym ocenić zdrowie płuc. Procedura polega na zmierzeniu objętości wdychanego i wydychanego powietrza. Wykonuje się ją na siedząco – pacjent obejmuje ustami specjalną rurkę od spirometru (urządzenia pomiarowego) i wykonuje polecenia lekarza. Najczęściej w początkowym etapie badania oddycha się swobodnie, po czym trzeba wziąć jak najgłębszy wdech i jak najmocniej, ale jednocześnie bardzo powoli wypuścić powietrze z płuc.

Parametry badane w trakcie spirometrii to m.in. pojemność życiowa płuc, czyli największa objętość powietrza, jaką jesteśmy w stanie wydmuchać (oznacza skrótem FVC), a także ilość powietrza wydychanego podczas pierwszej sekundy (FEV1). Wyniki badania porównuje się z normami z tabeli. Na ich podstawie można zdiagnozować zwężenie oskrzeli towarzyszące astmie lub Przewlekłą Obturacyjną Chorobę Płuc (POCHP), na którą często cierpią palacze.

Badania wydolnościowe: EKG wysiłkowe

Zarówno spirometrię, jak i EKG wysiłkowe zalicza się do badań medycznych – ich podstawową funkcją jest wykrywanie chorób płuc i układu krążenia.

Elektrokardiograficzny test wysiłkowy to badanie, za pomocą którego można ocenić pracę serca podczas wysiłku. Przeprowadza się je na bieżni lub rowerze stacjonarnym. Do ciała pacjenta dodatkowo przypina się elektrody, za pomocą których urządzenie monitoruje na bieżąco tętno i ciśnienie. Osoba poddawana badaniu ćwiczy z narastającym obciążeniem – w tym celu co 3 minuty zwiększa się prędkość bieżni oraz kąt jej nachylenia (zgodnie z tzw. protokołem Bruce’a). W czasie EKG wysiłkowego lekarz stale kontroluje pracę układu krążenia, a urządzenie okresowo, co 1 minutę, rejestruje poszczególne parametry serca.

Za pomocą badania można wykryć chorobę wieńcową i ustalić przyczyny zaburzeń rytmu serca. Wykonuje się je także w celu ustalenia, jaka intensywność treningu jest najbezpieczniejsza dla danej osoby.

Badania wydolnościowe: ergospirometria

Ergospirometria to połączenie spirometrii i EKG wykonywanych jednocześnie podczas wysiłku. Takie badanie bardzo często wybierają osoby uprawiające sport, ponieważ pomaga ustalić wszystkie najważniejsze parametry wydolnościowe. Ponadto daje cenne wskazówki, jak udoskonalić swoje treningi, żeby przełożyły się na osiąganie lepszych wyników sportowych. Z ergospirometrii mogą korzystać zarówno amatorzy, jak i zawodowi sportowcy – głównie ci uprawiający dyscypliny wytrzymałościowe, np. bieganie, kolarstwo, pływanie, triathlon, wioślarstwo, tenis.

Ergospirometrię przeprowadza się, tak jak w przypadku EKG wysiłkowego, na bieżni lub rowerze stacjonarnym. Do ciała pacjenta przylepia się elektrody, a dodatkowo zakłada maskę tlenową połączoną z urządzeniem analizującym stężenie wydychanych gazów. Komputer na bieżąco monitoruje oddech i pracę serca osoby ćwiczącej. Badanie kończy się, gdy tętno ćwiczącego osiągnie maksymalny pułap lub gdy wystąpią objawy sygnalizujące silne wyczerpanie (np. ból dławicowy, duszności, nagły spadek ciśnienia).

Za pomocą ergospirometrii można zbadać następujące parametry wydolnościowe:

  • VO2max – inaczej pułap tlenowy lub szczytowe pochłanianie tlenu. Jest to wartość określająca maksymalną ilość tlenu, jaką jest w stanie pobrać nasz organizm w ciągu jednej minuty intensywnego wysiłku;
  • HRmax – maksymalną wartość tętna;
  • RER – współczynnik wymiany oddechowej, czyli stosunek wydychanego dwutlenku węgla do zużywanego tlenu;
  • VE – wentylacja minutowa płuc, czyli objętość powietrza, która przepływa przez płuca w ciągu jednej minuty;
  • AT – próg beztlenowy, czyli etap wysiłku, w którym przemiany beztlenowe zaczynają przeważać nad tlenowymi.

Na podstawie uzyskanych wyników specjalista jest w stanie ustalić indywidualne wskaźniki wysiłkowe, których znajomość pomaga w planowaniu treningów i podnosi ich skuteczność. Są to:

  • progi metaboliczne – wyznacza je próg beztlenowy AT i mleczanowy LT. Po przekroczeniu LT wzrasta stężenie mleczanu we krwi ponad poziom spoczynkowy. Po przekroczeniu AT układ krwionośny nie nadąża z dostarczaniem tlenu potrzebnego komórkom do produkcji energii i zachwiana zostaje równowaga między produkcją a wydalaniem mleczanu. W wyniku tego zjawiska organizm zaczyna pozyskiwać energię poprzez procesy beztlenowe. Taki wysiłek szybko doprowadza do zakwaszenia organizmu, dlatego sportowcy powinni dążyć do opóźnienia występowania progu beztlenowego. Znajomość tętna, przy którym organizm przekracza AT pozwala im trzymać się w granicach procesów tlenowych i tym samym zwiększać swoją wydolność.
  • strefy treningowe – przedziały tętna, w których wysiłek fizyczny w różny sposób oddziałuje na organizm, np. pomaga spalać tłuszcz, zwiększa wytrzymałość, szybkość, moc mięśniową itp. Strefy treningowe wyznacza się na podstawie tętna maksymalnego, czyli HRmax. Ich znajomość pomaga w takim przeprowadzaniu treningu, aby odpowiadał naszym potrzebom i celom.
Zdaniem eksperta
maska Paweł Życki, trener personalny
Paweł Życki, trener personalny

Osoby, które chcą zrzucić zbędne kilogramy, dzięki badaniom wydolnościowym mogą precyzyjnie wyznaczyć przedział tętna, dla którego spalanie tłuszczu będzie najefektywniejsze. Z doświadczenia wiem, że wiele z nich nie ma świadomości, że więcej wcale nie znaczy lepiej, a odchudzanie się to zindywidualizowany proces, który powinien przebiegać stopniowo. Przy wysiłku o zbyt dużej intensywności organizm ludzki pobiera więcej energii z glikolu zawartego w mięśniach niż z tłuszczu, co sprawia, że trud wielu odchudzających się osób nie przynosi zamierzonych efektów.

Osobom, które chcą zadbać o swoją kondycję, badanie wydolnościowe może pomóc w określeniu wyjściowego stanu wytrenowania i wyznaczeniu optymalnego rodzaju i intensywności treningu (dopasowanego do indywidualnych właściwości organizmu). Zawodnik, który pozna parametry swojego organizmu, będzie mógł trenować tak, aby efektywnie i bezpiecznie dążyć do zamierzonego celu sportowego. Dzięki badaniom może on uniknąć przetrenowania i zminimalizować ryzyko kontuzji.

Źródło: materiały prasowe Diet & More

Badania wydolnościowe: przeciwwskazania

Badaniom wydolnościowym nie powinny poddawać się osoby, u których stwierdzono następujące objawy lub schorzenia:

Istnieją także względne przeciwwskazania do badań wydolnościowych – wówczas przeprowadzenie testu jest możliwe, ale najlepiej jeśli pacjent uzyska na to zgodę swojego lekarza. Należy zachować ostrożność w przypadku:

  • zwężenia pnia lewej tętnicy wieńcowej;
  • migotania przedsionków;
  • tachyarytmii i bradyarytmii;
  • kardiomiopatii przerostowej;
  • bloku przedsionkowo-komorowego;
  • ciężkiego nadciśnienia.

fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij print wydrukuj
Zobacz także
Zdjęcia: thinkstockphotos.com

Aktualizacja: 19.09.2016

DlaPacjentow24.pl
Najpopularniejsze artykuły
Jak biegać, żeby schudnąć? Ile kilogramów można schudnąć, biegając? Jak biegać, żeby schudnąć? Ile kilogramów można schudnąć, biegając?

Jak biegać, żeby schudnąć? Podstawowa zasada brzmi: biegaj regularnie i w odpowiednim tempie. Nie...

więcej

177

Triathlon: 6-tygodniowy plan treningowy dla początkujących amatorów Triathlon: 6-tygodniowy plan treningowy dla początkujących amatorów

6-tygodniowy plan treningowy do triathlonu na dystansie sprint dla początkującego zawodnika-amatora...

więcej

137

Bieganie na czczo czy po śniadaniu? Kiedy lepiej biegać? Zasady porannego treningu Bieganie na czczo czy po śniadaniu? Kiedy lepiej biegać? Zasady porannego treningu

Bieganie na czczo czy po śniadaniu? Kiedy lepiej biegać? Niektórzy zawodowi sportowcy dzień...

więcej

130

Pułap tlenowy (VO2max) – czym jest? Normy VO2max dla mężczyzn i kobiet Pułap tlenowy (VO2max) – czym jest? Normy VO2max dla mężczyzn i kobiet

Pułap tlenowy (VO2 max) to uniwersalny wskaźnik wydolności fizycznej. Określa on maksymalną ilość...

więcej

106

Eksperci

Ćwiczenia w domu to jedna z najmniej korzystnych form trenowania. Ryzykujesz złą techniką, kontuzjami, szybkim spadkiem motywacji i brakiem efektów. Spróbuj pokonać strach przed pójściem na siłownię....

Podany scenariusz jest typowy dla wielu osób. Wraz z promieniami słonecznymi jesteśmy w stanie zapewnić nawet 90% dziennego zapotrzebowania na witaminę D. Dodatkowo, słońce wpływa na produkcję...

W okresie dorastania problem wagi i sylwetki jest szczególnie ważny dla nastolatek i nastolatków. W tym czasie wpływ mediów na psychikę jest ogromny. Młody człowiek dąży często do ideału. Stawia...

Forum
data

Czerwiec 28, 2017

Moim zdaniem Largomass to jedne z najlepszych środków wspomagających budowę masy mięśniowej

data

Czerwiec 26, 2017

Ja mam płaściejszy brzuch dzięki diecie sportowej oraz odpowiedniemu planu treningowemu . Ogólnie czuję sie świetnie . Z tym ,ze ja najpierw udałam się do trenera personalnego , a dokłądniej pani Katarzyny Gryko z Białegostoku . dzięki niej , jej motywcjom , na prawde udało mi się...

data

Czerwiec 25, 2017

najważniejsze żeby zachować czujność, do tego właśnie jakiś dodatek typu gaz, paralizator i mozna czuć się o niebo bezpieczniej. ja kupowałam gaz i też taki zwykły i samej mi się po oczach dostało na szczęście przy próbnym strzale. myślę że to naprawdę powszechny problem - teraz mam...

data

Czerwiec 23, 2017

Ja tez lubię spędzać aktywnie wakacje, w ogóle lubię sport i nie wyobrażam sobie bez niego życia. W tym roku wyjeżdżam na obóz taneczny do Kołobrzego, na royal dance camp. Cały czas trwaja zapisy, więc jak ktoś jest chętny to warto. bedą codziennie zajęcia z tańca.

Aktywna społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.